Σάββατο, 21 Δεκεμβρίου 2013

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΓΕΡΟΝΤΑ ΠΑΪΣΙΟ, Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος





Σεβαστέ μου Γέροντα Θεόκλητε, ἅγιε Καθηγούμενε τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίου Ἀρσενίου τοῦ Καππαδόκου, καί μάλιστα κτήτορος αὐτῆς, τήν ὁποίαν Ἱερά Μονή ὁ ἴδιος ὁ μακαριστός Γέροντας Παΐσιος εὐλόγησε καί μέ τήν προσευχή του καί μέ τήν προσωπική του παρουσία πάλιν καί πολλάκις, καί, ὡς ἐκ τούτου, καί τότε καί πάντα εἴχατε καί ἔχετε τίς εὐλογίες του καί τίς εὐχές του.
...Ἡ συγκίνησίς μου εἶναι πάρα πολύ μεγάλη, καθ᾽ ὅτι ὁ Κύριος τῆς δόξης καί ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, παρορῶσα τό ἀπύθμενο πέλαγος τῶν προσωπικῶν μου ἁμαρτιῶν, μέ ἀξίωσε νά λειτουργήσω, ἤ, μᾶλλον, ὁ Χριστός λειτούργησε διά μέσου τῆς ἐμῆς ἐλεεινότητος, σ᾽ αὐτό τό ἱστορικό ἐξωκκλήσι τῆς Ἁγίας Βαρβάρας Κονίτσης -ἄλλωστε ἡ θεία Χάρις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία τά ἀσθενῆ θεραπεύει καί τά ἐλλείποντα ἀναπληροῖ. Καί, περιττό νά εἴπω τί μεγάλη σημασία ἔχει καί πῶς συνδέεται ἡ ἐκκλησία αὐτή μέ τόν μακαριστό Γέροντα Παΐσιο, διότι, ξέρετε καλύτερα ἀπό μένα, πόσες καί πόσες φορές δέν ἐρχόταν ἐδῶ ἀπό μικρό παιδί, ἀλλά καί σάν μοναχός ἀργότερα καί προσηύχετο. Γιά ὅποιον ἔχει πνευματικές αἰσθήσεις, ἐδῶ, ἀκόμη καί οἱ πέτρες καί τά ντουβάρια καί ἡ σκόνη καί ὁ σοβᾶς, ἔχουν ἁγιασθῆ ἀπό τόν ἱδρῶτα, τήν ἀγωνία καί ἀπό τήν προσευχή τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος Παϊσίου.

  Πόσα κρυφά, ἄγνωστα, ἀλλά καί πόσα γνωστά βιώματα, ἡ ὑπερχείλησις τῆς προσωπικῆς του πνευματικῆς δεξαμενῆς, δέν ἀπέκτησε σέ αὐτόν τόν ἱερό χῶρο. Ὅπως εἴπαμε, καί οἱ τοῖχοι εἶναι ἐμποτισμένοι μέ τόν πνευματικό ἱδρῶτα τοῦ Γέροντος. Ἀπό παντοῦ ἐκπέμπονται πνευματικές ἀτελείωτες ἐνέργειες.
Ἀποκορύφωμα, βέβαια, ὅλων αὐτῶν ἀποτελεῖ ἡ πρώτη του ὑπέρ νοῦν καί ἀνθρωπίνην αἴσθησιν καί φαντασίαν καί διάνοιαν Χριστοφάνεια, τήν ὁποίαν εἶχε ἀπό τήν ἡλικία τῶν δεκαπέντε ἐτῶν. Τότε πού ἡ ἄρρητος θέα τοῦ ἀναστημένου καί ἀναληφθέντος Χριστοῦ ἔγινε, μέ τήν δύναμι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, φανερή καί αἰσθητή στό νεαρό τότε παιδί Ἀρσένιο, ὅταν μέσα σέ ἄκτιστο θεϊκό Φῶς, τοῦ ἐφανερώθη ὁ Βασιλεύς τῶν βασιλευόντων καί Κύριος τῶν κυριευόντων Χριστός. 
Ἡ ἀξία, ὅμως, αὐτῆς τῆς θεοπτίας, ἡ ὁποία, προφανῶς, δέν ἦταν καί ἡ μόνη -αὐτή ἦταν ἡ ἀρχή -εἶναι μοναδική καίἦταν καθοριστικωτάτης πνευματικῆς σημασίας, καί γιά τόν ἴδιο, καί γιά ὅλους ἐμᾶς, καί γιά ὅλη τήν Ὀρθόδοξη ἐπικράτεια. Καί στήν συνέχειαθά καταλάβετε, πιστεύω, τί ἐννοῶ.
Καί αὐτό, γιατί τότε ἐδέχθη τήν πρώτη ''πλήρη'' προσωπική θεία ἀποκάλυψι.Καίλέμε ''πλήρη'' σέ εἰσαγωγικά, γιατί εἰς τόν Θεό δέν ὑπάρχει ποτέ ἡ πληρότητα ὡς πρός τήν φανέρωσί Του. Ἀμυδρῶς πάντα ἀποκαλύπτεται ὁ Θεός κι ἄν ἀπό τό ἄπειρο ἀφαιρέσωμε τό πεπερασμένο, πάλι παραμένει ἄπειρο,ἐκεῖνοπού δέν ἀποκαλύπτεται. Πιό μεγάλη πάντα εἶναι ἡ συγκάλυψις παρά ἡ ἀποκάλυψις τῆς Θεότητος.Τέλος πάντων, ἐδῶ εἶχε τήν πρώτη ''πλήρη'' προσωπική θεία ἀποκάλυψι καί, μάλιστα, ἐντελῶς ἀπροσδόκητα.
Παρένθεσις: Ἀπό τότε διεφαίνετο ἡ μεγάλη του πνευματική ἀρχοντιά, πού ζήτημα εἶναιἄν ἐμεῖςπήραμε μυρωδιά ἀπό τό μέγεθός της, καθώςκαί ἡ ἀνιδιοτέλεια τοῦ μετέπειτα, βέβαια, γνωστοῦ Γέροντος Παϊσίου.
Τί εἶπε σέ ἐκείνη τήν περίστασιτό  ''ἀνώριμο''μυαλό ἑνός μικροῦ παιδιοῦ; Ἀκοῦστε τί εἶπε, γιά νά δοῦμε, ἐδῶ, ὡριμότητα ἑνός ἀνώριμου παιδιοῦ: «Ἀκόμη καί γιά τήν καλωσύνη καί γιά τήν ἀρετή πού εἶχε ὁ Χριστός, ἀξίζει νά Τόν ἀγαπήσω καί δέν θέλω, οὔτε Παράδεισο, οὔτε τίποτα!» Καί, ἀκριβῶς, ἐκείνη τήν χρονική στιγμή, ὁ Ἐτάζων καρδίας καί νεφρούς καί Γνωρίζωνκαί τά μέλλοντα -γιατί στόν Θεό δέν ὑπάρχει μέλλον- ἐφανερώθη, ἀναστημένῃ καί ἀναληφθείσῃ σαρκί, ὁ Ὤν, ὁ Ἦν καί ὁ Ἐρχόμενος.
    Αὐτή ἡ ἐμπειρία, εἶχε, γιά τόν νεαρό τότε Ἀρσένιο Ἐζνεπίδη, ἀνυπολόγιστη ἀξίακαί καθοριστική σημασίαγιά ὅλην τήν ὑπόλοιπη ζωή του, διότι τότεἀνεγεννήθη ἄνωθεν καί ἔβγαλε''πνευματικά φτερά''. Ἀργότερα, ὁ ἴδιος ἔλεγε σέ πολλούς ''πότε, εὐλογημένε, θά βγάλης πνευματικά φτερά;'' Ἀπό τότε,τήν ἀθώα καί πρίν εὐάλωτη παιδική του ψυχή δέν μποροῦσε, πλέον,ὡς ἐκ τούτου, κανείς καί τίποτε νά τήν ταλαντεύση ὡς πρός τήν ἀλήθεια περί ἀνθρώπουχρησιμοποιῶντας ὁ,τιδήποτε, ἀκόμη καί τήν σκοπιμότητα τῆς ἐπιστήμης, μέ τήν θεωρία τῆς Ἐξελίξεως τοῦ Δαρβίνου, κλπ. Διότι, ὅ,τι γεύεσαι μόνος σου, κανείς δέν μπορεῖ νά σοῦ τό ἀφαιρέση, ἐκτός, βέβαια, ἐάν αὐτοκτονήσης πνευματικά, πρᾶγμα πού εἶναι πρακτικά ἀδύνατον μετά ἀπότέτοιες ἐμπειρίες.
Ἴσως, ὅμως, κανείς ἀναρωτηθῆ: Ὅλα καλά, ἀλλά πῶς ἦτο ἄξιο ἕνα τόσο μικρό, νεαρό παιδί, ὅσο καλό κι ἄν ἦταν, νά δεχθῆ μία τόσο ἰσχυρή Χριστοφάνεια, πού τόσοι ἀσκητές, ἐρημίτες, πού ἱδρώνουν νύχτα-μέρα μέ τό Α´ τυπικό, μέ τό Β´ τυπικό, δέν τό πετυχαίνουν ποτέ,ἐνῶκάποιοι ἀπ᾽ αὐτούς ''δέρνουν ἀέρα'' -λίγες φορές, βέβαια, ἀλλάδέν εἶναι ντροπή νά τά λέμε καί αὐτά -, γιά τούς ὁποίους ἔλεγε πάλι ὁ μακαριστός Γέροντας Παΐσιος ''νά τά βράσω τά κομποσχοίνια τους'', γιατί συμβαίνουν καί αὐτά, δυστυχῶς, κάποιες φορές.
Πῶς, λοιπόν, ἕνα νεαρό παιδί εἶχε μία τέτοια ἐμπειρία ἀμέσως τόσο ἐνωρίς, ἐνῶ ἄλλοι -νά μιλήσωμε πιό ἁπλᾶ, γιά τούς λαϊκούς, καί ὄχι μόνο γιά τούς λαϊκούς- ἔχουν ἀμφιβολίες, βασανίζονται ἀπό διάφορες ἀπορίες καί προβλήματα καί ὁ Θεός ''δείχνει'' νά μήν ἀνταποκρίνεται μέ τέτοιον ἄμεσο τρόπο, γιά νά μή ποῦμε ὅτι φαίνεται ''σάν'' νά ἀδιαφορῆ, σέ ὅλους αὐτούς, σέ ὅλους ἐμᾶς θά ἔλεγα;
Κατ᾽ ἀρχάς, γιά νά στηρίζωνται οἱ Χριστιανοί στόν ἀγῶνα τους, θά ἔλεγα, ὅτιἀρκεῖ ἡ ὅλη ἱστορική θεοαποκάλυψι. Δηλ., ἀρκεῖ νά ἐνθυμοῦνται τί ἔκανε ὁ Θεός στό ἀνθρώπινο, ταλαίπωρο, πεπερασμένο ἱστορικό γίγνεσθαι, νά ἐνθυμοῦνταιτά διάφορα γεγονότα πού ἔγινανκατά τήν περίοδο τῆς θείας Οἰκονομίας, τίς προφητεῖες, κλπ., γιά νά πιστέψουν καί γιά νά συντηροῦν τήν πίστι τους στήν Θεότητα καί μοναδικότητα καί μεσσιανικότητα τοῦ Χριστοῦ.
Καί, κατόπιν, θά πρέπη νά στοχεύσουν στήν προσωπική ἐφαρμογή τῶν συνεπειῶν αὐτῆς τῆς ἱστορικῆς θεοαποκαλύψεως, στήν ἐφαρμογήτῶν ἐντολῶν. Αὐτά, ἐάν τηροῦνται σωστά, φθάνει κανείς, χωρίς νά τό ἐπιδιώκηστήν ἀπέκδυσι τοῦπαλαιοῦ ἀνθρώπου. Ὁ π. Παΐσιος τόνιζε, ὅτι ὁ κεντρικός καί τελικός σκοπός τοῦ Χριστιανοῦ πρέπει νά εἶναι ἡ ἀπέκδυσις τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου. Τά ἄλλα -θεῖες ἐμπειρεῖες κλπ.- δέν θά πρέπη νά μᾶς ἀπασχολοῦν. Ἄν λοιπόν κανείς κάνη συνειδητά αὐτά, ἐφαρμόζη τίς ἐντολές δηλ. μέ πληρότητα, τότε, χωρίς νά τό θέλη, χωρίς νά τό ἐπιδιώκη μᾶλλον, φθάνει στήν προσωπική του πλέον θεοαποκάλυψι, ἀνάλογα βέβαια καί μέ τήν ἰδική του πνευματική χωρητικότητα, ἀνταπόκρισι, δηλ. μέ τά δικά του προσωπικά πνευματικά κυβικά.
Ἐδῶ, βέβαια, στόν τότε νεαρό Ἀρσένιο Ἐζνεπίδη ὑπῆρχε μία λαμπρά καί δικαιωτάτη ἐξαίρεσις τοῦ πνευματικοῦ κανόνος πού προανεφέραμε.
Καί ἐξηγούμεθα: Κατ᾽ ἀρχάς, τό τονίζομε, ὅτι τό νεαρό τότε παιδί οὔτε κἄν φανταζόταννά συμβῆ ἐκεῖνο πού συνέβη στόν χῶρο αὐτόν. Ὁ Θεός, ὅμως, πού προεγνώριζε -ὁ Θεός δέν προορίζει κανέναν, ὅπως ἔλεγε πάλι ὁ Γέροντας, ἀλλά προγνωρίζει τά πάντα χωρίς νά δεσμεύη τήν ἐλευθερία κανενός, μέ αὐτήν τήν ἔννοια- ὁ Θεός, λοιπόν, πού προεγνώριζε τήν λαμπρή, προσωπική, πνευματική, περιπετειώδη πορεία τοῦ Γέροντα, τοῦ ἔδωσε, ἐκ τῶν προτέρων, τήν μεγίστη ἐμπειρία τῆς Χάριτος, εὐθύς ἐξ ἀρχῆς. Κάτι ἀνάλογο, βέβαια, δέν συνέβη καί μέ τόν Ἀπόστολο Παῦλο, ἤ μέ τόν Ἅγιο Συμεών τόν Νέο Θεολόγο, πού σέ ἡλικία δέκα τεσσάρων ἐτῶν εἶχε ἀνάλογες ἐμπειρίες; Ἤ, ἀργότερα, μέ τόν πιό σύγχρονο Ἅγιο Σιλουανό τόν Ἀθωνίτη;
Ὅλοι αὐτοί, καί πολλοί ἄλλοι Ἅγιοι, προγεύθηκαν τήν μεγίστη Χάρι σχετικά ''εὔκολα'', πού δέν ἦταν βέβαια, καί τόσο εὔκολο ὅσο φαίνεται. Μετά, ὅμως, ἠκολούθησαν ἐκ μέρους τους ὑπεράνθρωποι ἀγῶνες καί τούς βρῆκαν τέτοιοι πειρασμοί, πού ἐμεῖς δέν μποροῦμε νά φαντασθοῦμε, ἤ νά διανοηθοῦμε. Ἐδοκίμασαν ἐσχάτη θεία ἐγκατάλειψι, ἕως ψυχικοῦ θανάτου. Μάλιστα, λένε οἱ εἰδικοί, ὅτι αὐτή ἡ περίπτωσις, τό νά πάρη δηλ. κανείς τόσο μεγάλη Χάρι τόσο ἐνωρίς, εἶναι μέν εὐλογία, ἀσύλληπτη φυσικά, ἡ ὁποία, ὅμως, συνήθως, ἀκολουθεῖται ἀπό τούς πλέον σκληρούς πειρασμούς, μποροῦμε νά ποῦμε ὑπέρ τήν ἀνθρωπίνη δύναμιπαρ᾽ ὅ,τι λέγει τό Εὐαγγέλιο ὅτι δέν θά πειρασθοῦμε πάνω ἀπό τήν δύναμί μας.
Ἀναφέρεται, ὅμως, στήν Πατερική Γραμματολογία  -ἀββᾶς Ἰσαάκ, ἀββᾶς Δωρόθεος, κλπ.-, ὅτι, κάποιοι Ἅγιοι ἐπειράσθησαν πάνω ἀπό τήν ἀνθρώπινη δύναμι. Μέ ποιά ἔννοια ὅμως; Μέ τήν ἔννοια ὅτι ἐπειράσθησαν γιά τόσο χρονικό διάστημα, πού νά μή προλάβη ὁ ὑπεράνθρωπος πειρασμός νά τούς διαλύση ψυχο-πνευματικο-οργανικά. Ὅπως λέγει ὁ ἀββᾶς Δωρόθεος, πού φαίνεται εἶχε ὑποστῆ τέτοια δοκιμασία, ''ἄν ἡ δοκιμασία μου κρατοῦσε λίγο παραπάνω, δέν θά ἄντεχα, θά μέ εἶχε διαλύσει αὐτός ὁ πειρασμός''. Ὁ δέ ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σῦρος προτρέπει τί νά κάνωμε σέ παρόμοιες περιστάσεις: ''Πέσε καί κουκουλώσου μέχρι νά περάση ὁ πειρασμός'' κλπ.
Λοιπόν, σέ αὐτήν τήν κατηγορία ἀνῆκε, ἀναμφισβήτητα, στούς ἐσχάτους ὅμως πονηρούς καιρούς μας, καί κατέχει μάλιστα ἐξέχουσα θέσι, ὁ συμπατριώτης σας π. Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης.
Ἀλλ᾽ ἄς μή κάνωμε τώρα ἄλλες ἀναλύσεις σέ τέτοιου εἴδους πνευματικά θέματα, πῶς γίνεται δηλ. ἡ ἕλξις τῆς Χάριτος, ἡ ἄρσις τῆς Χάριτος, πού, στούς μεγάλους Ἁγίους, ἀκολουθεῖται ἀπό θεοεγκατάλειψι, γιατί αὐτά τά θέματα εἶναι  πιό δύσκολα νά κατανοηθοῦν καί νά ἀναλυθοῦν καί δέν ἅπτονται τῶν ἰδικῶν μας πνευματικῶν μέτρων. Σέ αὐτό τό πνευματικό φαινόμενο, ὁ ἀγωνιστής ἐξ ὑποκειμένου αἰσθάνεται, ὅτι ὁ Θεός τόν ἔχει ἐγκαταλείψει, πέρα γιά πέρα. Ἀλλά, ἐξ ὑποκειμένου, καί ὄχι ἐξ ἀντικειμένου. Τό ὅτι ὁ Θεός μᾶς ἐγκαταλείπει, δέν εἶναι σωστό. Γιατί, μποροῦμε νά ποῦμε, ὅπως ἔλεγε καί μία ἐκλεκτή ψυχή, ὅτι ἐμεῖς μᾶλλον πάσχομε, ὄχι ἀπό θεοεγκατάλειψι, ἀλλά ἀπό ''αὐτοθεοεγκατάλειψι'', δηλ. μόνοι μας αὐτοθεοεγκαταλειπόμεθα, ἐφόσον ἐμεῖς ἐγκαταλείπομε τόν Θεό καί ὄχι ὅτι ὁ Θεός ὄντως μᾶς ἐγκαταλείπει. Ὁ Θεός ἐπιτρέπει νά πειραζώμεθα μέ προαγωγικούς καί παιδαγωγικούς πειρασμούς, προκειμένου νά μᾶς ὠθήση πνευματικά, γιά νά γνωρίσωμε τήν ταπείνωσι τῶν τελείων, ἡ ὁποία συνίσταται στήν ἐπίγνωσι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ καί στήν ἐπίγνωσι τῆς ἰδικῆς μας ἀδυναμίας. Ἄλλωστε, πῶς ὁ Θεός νά ἐπιτρέψη νά μᾶς συμβοῦν αὐτά τά πράγματα, ἀφοῦ, ὅπως εἴπαμε, τίς περισσότερες φορές, αὐτοθεοεγκαταλειπόμεθα, δηλ. ἀπιστοῦμε καί βασανιζόμεθα καί πάσχομε ἀπό λογισμούς, λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ ὅτι ἔχει διαταραχθῆ, ἀπό δική μας ὑπαιτιότητα, ἡ σχέσις μας μέ τόν Θεό.
Τοὐλάχιστον, ὅπως ἔλεγε ὁ μακαριστός Γέροντας, νά ἀγωνιζώμεθα νά πιάσωμε τήν πνευματική βάσι στίς πνευματικές αἰώνιες ἐξετάσεις, πού θά λάβουν χώραστήν Δευτέρα Παρουσία ἐννοεῖται. Ἀλλά καί ὅταν ἡ ψυχή ἀναχωρῆ τήν ὥρα τοῦ θανάτου δηλ., ἤδη κρίνεται. Κι ἐμεῖς ταπεινά προσθέτομε νά ἀγωνιζώμεθα νά πιάσωμε τήν βάσι μέ καλό συντελεστή ἀσφαλείας, γιά νά ἔχωμε τήν βεβαιότητα ὅτι πιάσαμε τήν βάσι τῆς σωτηρίας, πάντα βέβαια Χάριτι Θεοῦ, γιατί ὅλοι μας μόνο μέ τήν Χάρι τοῦ Θεοῦ σωζόμεθα.
Ἔτσι, λοιπόν, σέ αὐτό τό ζεστό οἰκογενειακό πνευματικό περιβάλλον, νομίζω ὅτι εἶναι ἁρμόζον καί ἐπιβλητέον, ἄλλωστε καί μοῦ ἐζητήθη, νά σᾶς ἀναφέρω κάποιες ἱστορίες καί γεγονότα ἀπό τόν π. Παΐσιο, τά ὁποῖα ἀφοροῦν